minh` can gap' ngay bay h` ai ranh~ zup minh` dc ko, lam` van ne` !!! Lý luận văn học - Văn học

Trả lời: minh` can gap

Lợi ích của việc đọc sách 1 số thông tin cung cấp cho bạn

“Nếu tôi có uy quyền, tôi sẽ gieo rắc sách vở khắp mặt đất như người ta gieo mạ trong luống cày”

Một tỷ phú được phỏng vấn về phương pháp làm giàu của ông. Ông nói ông có được thành quả như ngày nay chính là nhờ việc đọc sách. Ông kể: “Trước khi bố tôi qua đời, ông ấy trao lại cho tôi 1 cuốn sách và dặn dò: “Con hãy đọc hết cuốn sách này từ đầu đến cuối, nó sẽ giúp con trở thành 1 người giàu có”. Dù ko tin vào lời bố tôi nhưng tôi vẫn dành thời gian mỗi ngày 3 tiếng để đọc cuốn sách. Càng đọc tôi càng thấy cuốn sách có sức thu hút kì lạ. Cuốn sách dày gần 1000 trang và tôi đã phải bỏ ra cả tháng trời để hoàn tất nó. Mỗi ngày tôi đọc khoảng 30 trang và cứ thế cho đến khi tôi thấy tờ ngân phiếu 1 tỷ USD mà bố tôi kẹp trong bìa sách để lại cho tôi”

2.TẢN MẠN VỀ ĐỌC SÁCH

Đôi điều về tư tưởng và phương thức đọc sách

Nói chung, không có một quy chuẩn nào về chuyện đọc sách, có quyển sách (nhất là nếu được coi là kinh điển) thì nên đọc kĩ, nhưng nhiều quyển thì chỉ cần đọc qua lấy ý chính, mà có khi chỉ cần nghe người khác nói lại là đủ. Cái này là cả một nghệ thuật.

Đọc quá kĩ thì mất thời gian mà chưa chắc hiệu quả, bởi vì, cái người ta nghĩ ra mình cũng có thể nghĩ ra, chưa chắc cần phải đào bới quá kĩ nhưng cái người khác đã đào bới, thay vì thế mình chỉ cần nắm ý đồ, rồi tự dùng tư duy của mình để bắt theo mạch của tác giả để suy nghĩ phân tích tiếp, có khi lại ra nhiều cái hay hơn. Vì thế, có khi một quyển sách vừa đọc các tên của chương mục đã hiểu viết gì ở trong, hay có khi chỉ cần đọc tên quyển sách là đã có thể nắm được vấn đề.

Tôi trước khi đọc một quyển sách, đều cố gắng dự đoán xem mình cần tìm những gì từ nó. Sau đó, khi đọc mỗi một chương mục, tôi đều tự tư duy xem họ viết gì ngay sau khi nhìn thấy tít của chương mục đó, nếu cảm thấy vấn đề đấy đơn giản mình hiểu ngay được, thì tôi chỉ đọc lướt qua hay thậm chí không đọc nội dung của nó nữa để chuyển sang chương khác. Ví dụ quyển "1000 điều tâm đắc của Dale Carnegie" tôi hầu như chỉ lướt qua các cái tít của từng điều, không đọc ví dụ và phân tích. Nếu mà mình cảm thấy chưa hiểu hoặc chưa đủ, tôi sẽ đọc cẩn thận, và đối chiếu với những cái mình đã nghĩ trước với cái mình vừa hiểu được.

Nhiều khi chỉ cần nghe ai nói về một quyển sách nào đó, là ta đã nắm được vấn đề, không cần phải tìm đọc. Đơn giản vì không ai có thể đọc hết sách trên đời, nên mới cần thảo luận học hỏi lẫn nhau, và các forum trên mạng phải chăng cũng vì một mục đích đấy mà tụ hội được bao con người uyên bác.

Nhưng phải rất coi chừng với chuyện đọc lướt hay chỉ nghe người khác nói. Đó là vấn đề nguyên bản. Ví như người ta vẫn chẳng tranh cãi suốt về chuyện bản gốc của các dị khảo. Giả sử, nghe ai nó về Khổng chẳng hạn từ anh A, thì đó đã là Khổng của A, mà nếu A lại nghe từ B, thì đó là Khổng của B và A, rồi cứ như thế truyền miệng, cuối cùng qua vài đời F lai, Khổng chắc thành cái gì rồi chứ và nếu một sự nhầm lẫn tam sao thất bản tai hại về tên tuổi, có khi nó thành ông Kổng, hay ông Cống nào đó chẳng ai nhận ra nữa.

Hôm xem chương trình gì đó của chị Tạ Bích Loan về những người nước ngoài yêu Việt Nam, có một bà Lady Bolton người Mỹ nghiên cứu về Cụ Hồ, nói một vấn đề làm ai đó sẽ giật mình. Đó là, Cụ Hồ trong bản tuyên ngôn 2-9-45 đã thay đổi một chút trong lời mở đầu mà mọi người vẫn cho là Bác lấy nguyên trong Tuyên ngôn của Mỹ. Trong bản tuyên ngôn Mỹ cách đây 400 năm, thì là "mọi đàn ông (all men) sinh ra đều bình đẳng" vì cái hồi đấy phụ nữ đâu có quyền gì, về sau khi có sự bình đẳng cho phụ nữ, nên cái từ men nó mới đại diện cho con người nói chung. Bác đã rất tiến bộ khi đã chuyển thành: all men  mọi người, quả là rất hợp lý vì "giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh" mà, các bà cũng ghê lắm chứ.

Lại một ví dụ nữa về Cụ Hồ. Lời dạy nguyên gốc của Bác cho ngành y: "Lương y PHẢI như từ mẫu" về sau bị mất đi từ "phải". Lương y làm sao mà là từ mẫu được, mà phải như từ mẫu chứ, cái từ PHẢI nghe có vẻ cưỡng ép đầy trách nhiệm ấy xét ra cũng có ý nghĩa và chuẩn xác ghê gớm lắm, nghĩ ra thấy thật đắt.

Vì vậy, việc tìm đọc kĩ càng và nguyên gốc cũng rất cần thiết, đặc biệt là các sách được coi là kinh điển cho một lĩnh vực nào đó. Tôi nhận ra, trong một đống sách mình mua về một vấn đề/lĩnh vực nào đó, thì hoá ra, chỉ có độ 1-2 quyển là cơ bản, và các quyển còn lại đều chỉ là ăn theo, dựa vào đó mà viết thêm. Chẳng hạn Đắc Nhân Tâm cũng có thể coi là kinh điển trong cách đối nhân xử thế trong thời hiện đại. Nhờ đã đọc kĩ nó, nên các quyển ăn theo về sau, tôi chỉ đọc lướt qua, ví dụ như "1000 điều tâm đắc của Dale". Thế nhưng, riêng cái chuyện xác định thế nào là kinh điển cũng ối việc ra, vẫn cần cái linh cảm nào đó, một sự linh cảm có thể rèn luyện bằng kinh nghiệm.

Riêng cái cảm giác là có nên đọc kĩ, đọc lướt hay bỏ qua một quyển sách hay một chương mục đã đòi hỏi một sự không đơn giản rồi, cần rèn luyện và kinh nghiệm. Một người thầy của tôi có nói, phải mất nhiều tiền ngu mua sách thì mới biết cách mà chọn sách, mà để biết cách đọc sách còn lâu hơn. Thầy còn thú thật là đọc từ năm còn nhỏ mà đến gần 40 mới gọi là tạm biết cách đọc sách, sau khi đã đọc nhầm rất nhiều sách

Trên tôi đã nói về cách tiếp cận với sách, hay là cách mở sách, bây giờ là đến lúc gập sách lại. Một lần đọc trên tạp chí Tia sáng (số ??) có một bài của GS. Hồ Ngọc Đại viết về cách đọc sách. Ông có viết rằng nếu bảo sinh viên tóm tắt một quyển sách trong 1 trang thì ai cũng làm được, nhưng khi bảo tóm tắt trong một vài câu thì đã khó khăn hơn, mà tóm tắt trong 1 câu thì hầu như ít người làm nổi, mà tóm tắt trong một từ ngữ thì đúng là hầu như không ai thực hiện được (trong đám học sinh của ông). Nghĩ quả là có lý trong cái sự đọc sách ấy, khi ta đã hiểu được sách, thì làm sao để ghi nhớ rồi có lúc mang ra vận dụng.

Tôi có đọc đâu đó câu nói: “Ngày này, người ta không còn cố gắng để ôm trọn kiến thức, mà chỉ cố gắng chèo chống trong đại dương kiến thức”. Nếu ai đã học Research methods, chắc hẳn biết tree-diagram (tương tự như sơ đồ dàn ý), một cái xương sống cho toàn bộ nghiên cứu. Việc ghi nhớ thông tin cũng thế, ta cần tạo một tree-diagram cho một kiến thức hay sách. Từ việc tóm tắt thành một trang với khá nhiều thông tin nhánh, ta tiếp tục tóm tắt hay tổng quát trong một vài câu, rồi thêm một bước nữa là từ ngữ, ta đã thiết lập được một tree-diagram quản lý thông tin. Quá trình lấy thông tin ra lại sẽ là quá trình ngược lại, từ một từ hay ngữ khoá (key word or phrase) ở cấp 1 của tree-diagram, ta sẽ khai triển được bước cao hơn là các câu khoá, rồi đoạn khoá, từ đó cứ thế phát triển, ta có thể lần ra toàn bộ quyển sách hay kiến thức. Việc tóm lược thông tin thành các từ ngữ khóa theo một hệ thống nhiều cấp, nhiều tầng là rất cần thiết. Việc này có thể được liên tưởng với việc dựng hay vẽ một cái cây, phải bắt đầu từ gốc hay thân, rồi cành rồi mới đến lá. Làm gì cũng phải có hệ thống, đọc sách và nhớ sách càng phải thế.

Như vậy việc mở sách ra (phân tích) rồi đóng sách vào (tổng hợp) cũng lắm chuyện lắm, chẳng có một quy tắc nhất định nào cả, hoàn toàn phụ thuộc vào chính khả năng và kinh nghiệm của người đọc, túm lại là phải "nghệ thuật", không bàn hết nổi.

Trả lời bài này

Trả lời: minh` can gap

Lợi ích của việc đọc sách 1 số thông tin cung cấp cho bạn

“Nếu tôi có uy quyền, tôi sẽ gieo rắc sách vở khắp mặt đất như người ta gieo mạ trong luống cày”

3.Vài lợi ích của đọc (sách)

Khi làm bất kì cái gì, ta đều phải nghĩ đến mục đích và lợi ích của nó. Nếu hiểu rõ mục đích, việc thực hiện sẽ có định hướng tốt hơn và vì thế hiệu quả cũng đạt cao hơn. Đọc cũng vậy.

Ngoài các mục đích mang tính giải trí của đọc sách, nhất là đọc truyện, thì thông thường việc đọc mang lại các tác dụng như sau:

- Ngôn ngữ phong phú => nói (văn vở) hay => bốc phét có khi cũng ăn tiền...

- Nhiều kiến thức => uyên bác => không những càng dễ bốc phét ăn tiền, mà hơn nữa còn có thể đem ra làm việc ăn tiền được...

Như vậy ít nhất đọc sách sẽ làm giàu tâm hồn và tri thức. Nhưng có người nói, biết nhiều cũng không mang ra mà ăn được, mọt sách thôi.

Vậy ý nghĩa của đọc sách chỉ thế thì thường quá. Bản thân tôi giờ chẳng còn coi đọc sách để có nhiều kiến thức hay tâm hồn phong phú là mục đích chung cuộc, mà đọc chỉ là phương tiện để rèn luyện bộ não thôi. Tôi cố gắng ngày ngày phải đọc cái gì đấy, một phần vì thói quen hay nghiện, nhưng phần lớn là để bộ não phải hoạt động thường xuyên trong môi trường tri thức.

Tôi tư duy, tôi tồn tại, tôi không tư duy, tôi không tồn tại (Decart).

Tư duy là quyền tối thượng và cao quý của con người. Người ta có thể ngăn cản mình ăn, nói, nghe, ngửi, sờ, chứ không cách nào cấm mình nghĩ. Nói một cách nôm na thông tục, một thằng nào nó có giỏi đến đâu, thì nó, thậm chí bố nó cũng không thể nào đoán biết mình đang nghĩ cái con khỉ gì trong đầu một cách chính xác và đầy đủ cả.

Vì vậy, thật nực cười khi nghe có người bảo là, suy nghĩ làm gì nhiều cho nó đau đầu. Ơ quả mơ có 2 hột, chơi thể thao có mệt, có đau cơ không mà mọi người vẫn say mê. Ví dụ đi đá bóng, không chỉ mệt mà có khi còn sứt đầu mẻ chán, có chú nào kêu ca gì đâu, vẫn máu lắm. Vậy thì suy nghĩ cũng thế thôi, mình phải tư duy nhiều, não nó mới to (nhiều nếp nhăn) cũng giống như tập thể thao để có cơ bắp săn chắc mạnh mẽ. Người ta hay nói, đây là một người có bộ não vạm vỡ, nghe có vẻ hợp lý hơn là anh ta là một người thông minh. Mà đã là tập luyện, thì phải thường xuyên, không thể theo kiểu học thể dục ở một số trường Đại học ở nước mình, một tuần thể dục tập trung cho cả kì, cứ thấy chuối thế nào.

Lòng vòng một tí, lại quay lại chuyện đọc và tư duy, muốn để não bộ tập luyện, thì phải có môi trường cho nó, một môi trường lành mạnh. Đó chính là sách vở hay môi trường tri thức, không dưng rất lại bắt bộ não nghĩ về một cái bất kì, dù lúc nào ta chẳng suy nghĩ, nhưng phần lớn là nghĩ vẩn vơ, không theo mạch nào cả. Theo tôi, đọc sách cuối cùng thu lại được là một bộ não được tập luyện và trở nên có sức mạnh, có sự nhanh nhạy. Cái này mới là quan trọng, vì sách không thể nói hết mọi cái trong đời, mà cuối cùng vẫn chỉ là bộ não quyết định phương án đối phó với một tình huống bất kì. Chẳng hạn như chuyện võ thuật, đòn này thế kia ai chẳng biết, vậy mà vẫn có kẻ kém người hơn, vẫn là do khả năng và sự tập luyện của mỗi cá nhân chứ không hẳn là chuyện đến biết nhiều đòn thế. (Xem thêm „Luận về Logic“ của Châu Hồng Lĩnh trong phần Phụ lục)

Đọc sách cũng vậy thôi, kiến thức nhiều rồi cũng không hẳn là quan trọng, vì thế nào là nhiều, mà quan trọng là bộ não được rèn luyện qua đó, hay suy rộng ra là học...

Chúng ta đang sống trong một Thế giới của thông tin

Khi đọc cái gì, cũng không nên quá để ý đến chuyện tác giả "thực sự nghĩ gì", mà cần quan tâm chủ yếu đến cái thông tin mình đọc được hay thu nhận được, sao cho mình có thể khai thác tối đa từ đó để rồi vận dụng. Tôi cho rằng, thế giới xung quanh là một "thế giới của thông tin", thậm chí là thông tin ngẫu nhiên, vấn đề là mình lấy nó thế nào...

Có nhiều cách để lấy thông tin, đọc một quyển sách, xem một bức tranh, nghe một bản nhạc, nghe thuyết trình, hay đơn giản chỉ là ngắm mấy con kiến con ong....

Trong trường hợp mình tiếp nhận thông tin từ thực thể biết tư duy như con người, thì đã đành là phải quan tâm đến việc họ nghĩ gì, ý đồ của họ là gì... nhưng nếu là một thực tế không biết tư duy như hòn đá viên sỏi, hay tư duy cấp thấp như loài vật, thì đâu có thể học từ cái bọn nó nghĩ, mà là "mình nghĩ suy được gì từ nó"...

Suy rộng ra, chẳng cần quan trọng hóa quá về việc thông tin đấy ra đời thế nào, hay tác giả nghĩ gì, cứ theo thuyết Duyên, thông tin cứ bày ra trước mắt, vô tình hay hữu ý, là ta chộp lấy, và tư duy theo cách sao cho thông tin ấy bổ ích nhất...

Một ví dụ nhỏ, có lần một anh đi đến chỗ đào vàng, nghe một thằng thợ lò văn hóa chưa hết lớp 3, chửi một thằng cùng bọn "cái dạng mày, quần chân ống thấp, chân ống cao, đứng lòng khòng giữa nhà nhìn bóng đèn mà cười khì khì" thì lấy làm tâm đắc lắm. Phải nói câu này quá đắt, không nhắc đến một từ điên, mà quá đủ hình ảnh để người nghe có thể hình dùng; ai nghĩ đấy là một kẻ văn hoá lớp 3. Vậy thì hắn nghĩ được thế chăng, hay là tình cờ buột miệng được ra. Nếu ta cứ khăng khăng chỉ học nếu tác giả thực sự nghĩ được thế, thì đã bỏ qua biết bao cơ hội...

Một ví dụ khác rộng hơn, mọi người thường băn khoăn về bình luận văn học, là chắc quái gì lão tác giả đấy nghĩ được nhiều thứ đến thế mà mấy bố phê bình phân tích ra nhiều cái thế. Cái này thì đúng. Nhưng không đủ. Bởi vì thầy tôi có lần nói, "một kiệt tác ít ra một tác phẩm hay không phải là sản phẩm của con người đơn thuần, mà còn có bàn tay của Chúa thông qua anh ta trong một phút giây xuất thần thăng hoa"; nghĩ cũng đúng, vì đâu phải thiên tài nào cũng sản xuất luôn luôn được kiệt tác, đâu phải thằng dân đen bình thường thì không bao giờ có một cái gì đó có ích cho đời...

Một tác phẩm để đời chính là nhờ tài năng của tác giả, cộng với Duyên (theo cách Phật nói) hay Bàn tay của Chúa (theo Thiên chúa), mà cái phần cộng thêm đấy trớ trêu lại mang "tính quyết định" nhiều hơn nếu không nói là có ý nghĩa "chìa khoá", còn phần tài năng và lao động giống như cánh cửa căn phòng nếu không có chìa khoá thì không mở nổi... Trong một phút giây thăng hoa, tất cả cái hay cái đẹp cùng lúc tụ tập vào một tác phẩm, gồm những cái tác giả nghĩ, và cả những cái tác giả không nghĩ đến, tình cờ thế là sinh ra kiệt tác. Như vậy, kiệt tác có thể sinh ra từ hư vô, hoàn toàn do ngẫu nhiên, nhưng mà cái này thì xác suất nhỏ lắm, nhưng cũng không phải không ít, từ các di sản thiên nhiên cho đến con kiến con ong cũng đều do tạo hoá thần kì. Còn kiệt tác trong đời thực rất cần cái nền, đó là sự lao động và tài năng của tác giả, họ cứ miệt mài rồi một ngày nào đó, tài năng loé sáng hào quang của Chúa...

Hơi lòng vòng chút, nhưng tôi chỉ muốn nói, không nên quá băn khoăn về chuyện tác giả có nghĩ được đến thế không, mà ta cứ mặc sức tư duy, để khai thác được nhiều thông tin và ý tưởng nhất từ một tác phẩm, hay quyển sách, hay câu nói... với một nhận thức là ta đang đối diện không phải là một người hay nhóm người, mà là cả thế giới thông tin. Đây là câu giải thích cho việc có thể bị coi là ngớ ngẩn của nhưng nhà phân tích phê bình nói chung, và phê bình văn học nói riêng, họ là người giúp chúng ta khai thác thông tin tối đa từ một cái gì đó...

Quay lại chuyện Lady Borton và Tuyên ngôn của Bác, mà tôi đã nói trong một ví dụ phía trước. Có người nêu quan điểm: „Câu mà Lady Borton nói về Tuyên ngôn độc lập đó chẳng qua là cách nói lấy được nhằm tôn vinh đối tượng nghiên cứu của bà ấy (nghĩa là Hồ Chí Minh), với cả trong một rừng nghiên cứu về cùng một đối tượng Miss Borton cũng phải cố tìm ra cái mới mà nói” (1). Hoặc một người khác cũng bổ sung rằng: “Lady Borton khen HCM sửa thế thực không hẳn là khen HCM mà là để đề cao phong trào nữ quyền. Chữ man từ trước là để chỉ chung con người, như là trong các từ human, mankind...HCM dịch câu All men are created equal thành mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng là dịch hoàn toàn đúng nghĩa chữ man, chẳng có thay đàn ông đàn bà gì hết” (2).

Thực tế, tôi cũng không để ý lắm đến cái chuyện bà ta có ý này nọ khi phân tích về men => người. Nhưng từ đấy, tôi mới nảy ra một giả thiết, phải chăng từ Men trước đây (ít nhất là 400 năm) chỉ đại diện cho Đàn ông nếu xét tình hình văn hóa xã hội lúc đó, sau này, khi phụ nữ bắt đầu có tiếng nói, ý nghĩa của Men mới dần đại diện cho Con người nói chung. Mà cái này cũng không phải chỉ Tiếng Anh đâu, trong tiếng Đức (anh em họ gần với tiếng Anh) cũng tương tự.

Người ta nói“ „học một để biết mười“, hoặc „đọc một hiểu mười“ phải chăng là như thế...

Mấy điểm sai cần tránh khi học

Đã là con người, ai cũng thường mắc những lỗi giống nhau. Trong việc học tập, có nhiều điểm nên tránh, trong đó, tôi muốn nhấn mạnh 3 điểm sai lầm dễ mắc mà làm cản trở con đường tiến xa của bản thân mình.

1. Chỉ nghe người giỏi hơn

Cái này thì chắc không cần nói nhiều, ai cũng biết. Con người ta thường thích học hỏi ở người nào mà họ phục. Nhưng phải luôn có ý thức học từ cả những người kém hơn vì ai chẳng có cái hay của họ. Mà suy rộng ra, là học từ tất cả mọi hiện tượng sự vật quanh ta, con ong con kiến còn có cái phải học cơ mà. Sống trong một thế giới thông tin, cứ có thông tin chìa ra trước mắt là mình phải nắm lấy (xem bài „Chúng ta đang sống trong một Thế giới của thông tin“)

Tôi xin kể một câu chuyện về một người tôi quen, mà tôi vẫn coi là một trong nhưng người thầy của tôi. Có đợt tôi giúp anh ấy một phần nhỏ mang tính chuyên môn trong chuyện làm ăn. Lúc đó công việc của anh đang lên như diều. Do nhu cầu công việc và cũng thân tình lắm vì anh dậy tôi rất nhiều điều, tôi hay ăn cơm cùng với anh. Anh ăn rất mặn. Tôi một lần góp ý „anh tuổi này không nên ăn mặn nữa“. Tự dưng anh thừ người ra một lúc, có vẻ suy nghĩ lung lắm. Lúc đó tôi cũng không hiểu tại sao.

Độ mấy ngày sau, một lần tâm sự, anh mới thổ lộ rằng hôm nọ nghe tôi khuyên làm anh giật mình ghê lắm „đúng là đến tầm tuổi tứ tuần rồi, không nên ăn mặn nữa thật“. Lúc nghe anh nói lại, tôi mới chợt hiểu thái độ lạ lùng của anh khi nghe câu nói hoàn toàn nghĩa đen của tôi, mà anh thì lại hiểu theo nghĩa bóng, anh đã khai thác được một thông tin gì đấy ẩn sau câu nói ngây thơ của tôi...lúc đó anh sắp có mấy vụ làm ăn lớn...

Thế mà, chỉ 3 tháng sau cái ngày tôi nói câu ấy, anh gần như phá sản do vướng phải mấy quả lừa, mà chung quy cũng vì anh quá bạo tay. Vậy đấy, một sự tình cờ buột miệng ra không nghĩ gì, mà lại là một điềm báo chăng, anh biết điều đó, nhưng sự ngoan cố của anh đã làm anh phải trả giá, như đã trả giá 1 lần hơn chục năm về trước...

Chúng ta nếu không để ý, vẫn luôn bỏ qua những cơ hội học hỏi, thu nhận thông tin hoàn toàn ngẫu nhiên như vậy, mà đôi khi vì thế ta phải trả giá đắt.

2. Không nghe người nói mà chưa làm được

Một lỗi thường gặp nữa, là thường ta không nghe những người nói khi mà họ không hoặc chưa làm được cái điều họ nói. Vẫn nghe đâu đó „xiiiií, ông đã làm được chưa mà cứ lên mặt dạy tôi?“

Nhưng nghĩ lại xem, đa số các thấy giáo dạy chúng ta thường dạy những điều mà họ đâu chắc làm được, vậy sao ta vẫn học. Ví dụ ngành kiến trúc đi, ở nước ngoài nhé (ở Việt Nam thì khác), các giáo sư thường không phải những người đi làm kiến trúc chuyên nghiệp, nhiều ông viết sách và dạy rất hay, nhưng chưa bao giờ thiết kế một ngôi nhà nhỏ cả. Nếu như ở VN, thì khối thầy đã bị các học sinh bỉ bai là gớm ông này chẳng biết thiết kế, chỉ được cái bốc phét. Hay chuyện các cô giáo cấp một vẫn ra rả „Các em phải khiêm tốn thật thà dũng cảm“, nhưng các cô thì thế nào, chẳng nhẽ vì các cô không làm được nên ta không học.

Để tôi kể một câu chuyện của một cô bạn của tôi. Số là, cách đây độ vài năm, cô ấy có được nói chuyện với một người bạn chỉ hơn vài tuổi và được khuyên một số phương hướng phát triển. Nhưng cậu ta cũng chỉ còn trẻ, chưa làm được gì, nên cô bạn của tôi cũng không ấn tượng lắm và dần quên mất nhưng lời cậu ấy nói. Gần đây, một lần đi phiên dịch cho đoàn khách Trung Quốc, cô ấy có gặp một người chức khá to, Cục trưởng gì đấy. Ông ta rất quý người phiên dịch trẻ này, nên buổi cuối cùng, có ngồi nói chuyện rất thân tình và khuyên cô với rất nhiều thứ tâm huyết. Cô bạn tôi khi trở về sau chuyến công tác, rất xúc động và hưng phấn với nhưng điều đó, cảm giác phải bắt tay vào làm gì đó ngay. Nhưng sau một vài ngày chấn tĩnh, cô ấy mới tâm sự với tôi rằng, hoá ra là mình đã bỏ phí cả một thời gian dài từ ngày cậu bạn kia khuyên, đơn giản vì cậu ta chưa làm được, còn ông Cục trưởng thì rõ ràng có trọng lượng hơn.

3. Không học cái mình chưa thích, chưa cần, chưa hợp

Cái này là lỗi hay gặp nhất mà ít người để ý. Mà nghe có vẻ hợp lý phết, cái gì mình không thích, không hợp, không cần thì học làm gì, nhưng mà, phải chăng nó không phải là KHÔNG, mà là CHƯA thì sao.

Giống như chuyện giả tưởng, một con người lúc trưởng thành nhờ máy thời gian mà quay về nói chuyện với chính mình lúc còn trẻ, nếu người trưởng thành khuyên người trẻ tuổi về nhưng điều đã rút ra được sau bao năm lăn lộn, chắc chắn sẽ có những điều mà người trẻ tuổi không đồng ý, với cái lý luận, cái này tôi không cần, không thích, không hợp, hay là, mỗi người đều có một con đường riêng, không phải là con đường tôi chọn, nên tôi không nghe. Vậy con người AQ trẻ tuổi này sẽ nghĩ gì nếu biết đây chính là mình của nhiều năm về sau nhỉ.

Ta không thể đoán chắc được ta sẽ đi theo con đường nào trong tương lai, càng không biết cái gì mình sẽ cần, sẽ thích, sẽ hợp. Vì thế, nếu có điều kiện, thì phải học tối đa nhưng cái mình có DUYÊN gặp trên đường đời. Chứ để đến lúc cần,lúc thích, lúc hợp e rằng có quá muộn không???

Sẽ có người nói, thế thì gặp điều gì cũng cố mà nhồi vào đầu à? Tất nhiên, không thể học tất cả những gì mình có thể gặp, mà nên biết dùng linh cảm và kinh nghiệm để chọn lựa những cái ưu tiên để học trước, giống như chuyện chọn sách, đòi hỏi cả một nghệ thuật. Chẳng hạn, tôi học kiến trúc, thì tất cả các vấn đề liên quan như kinh tế, kết cấu, tâm lý, phong thuỷ, bốc phét, thuật ngoại giao xử thế... đều nên cố gắng học tối đa; nhưng việc sửa xe máy thì có thể là hâm nếu cố gắng học (tất nhiên nếu có điều kiện thuận lợi và do sơ thích thì cũng nên biết qua chút, có khi cũng có lợi, nhưng nếu có những việc cần ưu tiên hơn thì gác nó lại là hợp lý)...

Tóm lại, như tôi đã nói từ đầu, thế giới xung quanh là một tập hợp thông tin, nhờ Duyên mà nó xuất hiện trực tiếp hay gián tiếp trước nhân sinh quan của ta theo rất nhiều con đường (pathway). Ta nên tìm cách nhận ra, chọn lựa và nắm bắt thu nhận sao cho hiệu quả và bổ ích nhất, đặc biệt không nên câu nệ pathway dù rằng vẫn có những pathway ưu tiên như đọc sách.

Mạn đàm về Sách và thế hệ trẻ

Đầu tiên tôi phải xin các bạn bỏ qua cho sự vơ đũa cả nắm của tôi. Nhưng thật sự nhiều lúc tôi giật mình nhận ra thế hệ trẻ và thế hệ nhi đồng thời nay lười đọc sách chứ không nói là không thèm đọc.

Ngày xưa, khi mà không có games, internet... trẻ con ngoài những thú vui dân dã như diều, khăng, đáo, ô ăn quan, thì đa số thời gian tiêu khiển là để cho đọc sách. Tôi nhớ ngay từ cấp 1, bọn trẻ con chúng tôi đã truyền tay nhau đọc rất nhiều sách truyện, từ truyện Việt Nam như Dế mèn phiêu lưu kí, Thập đại tướng quân Lê Hoàn, Lá cờ thêu 6 chữ vàng,... cho đến truyện Tàu như Thuỷ Hử, Tam Quốc, Tây Du... rồi truyện Tây như Cuộc phiêu lưu của Tom, Mít đặc và Biết tuốt, Chát xình chát bùm.... chưa kể mớ truyện dân gian cổ tích mà bất kì cô bé cậu bé thò lò mũi xanh nào cũng có thời mê mẩn... Hồi đấy, tôi nhớ đã từng bị bố đánh đòn nhớ đời vì tội dăm lần bảy lượt bị mắng vẫn không chừa, khi cho mượn một quyển sách quý của ông rồi cuối cùng bị mất, để đổi lại một việc là thoải mái mượn truyện và sách trong cái thư viện gia đình của một anh trong xóm...

Nhiều người khi đọc bài viết này chắc cũng đều trải qua cái thời ấy, cái thời mà TV cũng chưa có gì hấp dẫn ngoài việc thi thoảng đón xem Hãy đợi đấy trên Bông hoa nhỏ hay chương trình phim 17 khoảnh khắc mùa xuân vào tối thứ 4... Có lẽ vì thế mà cái lớp người được coi là sinh ra trước cái thập kỉ 80 (để khi bắt đầu nhận thức được thế giới ít ra vẫn còn được hưởng đôi chút không khí của thời Bao cấp) đều có một thói quen và sở thích chung là đọc, tất nhiên, hồi ấy có khi chỉ đơn thuần tương đương với thú đánh ki đánh đáo thôi...

Thế còn thế hệ trẻ bấy giờ thì sao, cái thế hệ văn minh hiện đại của thập niên 80 và 90 rồi sẽ là 00, nếu châm trước chuyện vơ đũa cả nắm, thì có lẽ đã không còn màng đến sách vở nữa. Phải công nhận là lũ trẻ con bây giờ "khôn" sớm hơn bậc đàn anh rất nhiều nếu so lúc cùng tuổi. Chẳng thế mà bậc phụ huynh nào bây giờ khi khách đến nhà đều khoe con họ thông minh ghê lắm, cứ như là thần đồng ý. "Con cái chúng ta giỏi thật", công nhận thế, nó khôn hơn mình ngày xưa là phải, vì chỉ cần suốt ngày ngồi dán mắt vào màn hình TV và nhại theo, là đã đủ cho các cụ giật mình rồi, thời đại thông tin mà.

Thế nhưng các "thần đồng" trong gia đình ấy lớn lên rồi đi học, chúng nó tự cho mình là thế hệ mới, nên không thèm chơi các trò cổ lỗ nữa, không khăng không đáo, không diều vì sao hấp dẫn và mạo hiểm bằng đua xe, không sách không truyện vì sao lôi cuốn bằng chating, porno, games...

Giới trẻ ngày nay quả thực nhanh nhạy ghê lắm, nhưng sao đáng buồn vì tri thức của nhiều người trong số họ, không khéo lại như anh Mẽo giàu thì giàu nhưng mà đầu trọc hết cả phía trong nên gọi là trọc phú. Phải chăng đấy là lí do để mà bỉ các em chã nhiều rồi nhưng vô ích... Chao ôi mà chán...

Nhưng nói đi rồi nói lại, lỗi cũng chưa chắc phải lũ trẻ vì chúng vô tư có biết gì đâu, nguồn cơn biết đâu tại những người đi trước. Có lẽ các bậc phụ huynh cũng hùa theo thời hiện đại, học cái phong cách Tây, để mà để con cái tự do "quá". Chúng mày muốn làm gì thì làm, cứ chọn theo con đường mình thích... Chời ơi, nghe mà phát hoảng, trẻ con mới nứt mắt ra đã biết gì mà chọn với cả thích. Ngay cả nhớn đùng như lớp 12, sắp thi ĐH, vậy mà việc chọn trường cứ loạn cả lên, năm nay nghe Luật hay thì hùa vào Luật, năm sau thì Kinh tế... đâu có định hướng gì đâu. Vậy mà các bậc phụ huynh (đa số nhé) vẫn tôn trọng con cái kiểu thế, mà đâu biết rằng cha truyền con nối nếu khả thi thì tuyệt vời lắm, cái lẽ có vẻ hủ Nho ấy cũng có cái lý của nó...

Quay lại chuyện đọc sách vậy, tôi ít thấy bậc cha mẹ nào chịu khó hướng con mình đọc sách cả, như bố mẹ tôi đã là xịn lắm, cứ mua một đống sách về để đấy rồi sẽ có ngày không có gì làm tôi sẽ phải đọc; nếu chưa tính hồi 3 tuổi, tôi đã nghe mẹ tôi đọc rất nhiều tiểu thuyết như Không gia đình, Những tấm lòng cao cả, để rồi cho đến lúc trưởng thành, thình thoảng vẫn rơi nước mắt khi xem một bộ phim xúc động...

Nhưng tôi cảm thấy thế vẫn chưa đủ, vì dù rằng mỗi người có một con đường riêng không ai giống ai (xét một cách tương đối), nhưng nếu có sự định hướng chung (chứ không phải áp đặt) thì con đường tiếp cận với sách vở hay sự học nó sẽ hiệu quả hơn. Các bậc phụ huynh hay suy rộng ra các người đi trước nên khuyên con cái hay người đi sau nên đọc thế nào, đơn cử là theo trình tự nào, từ những loại sách nào đến loại sách nào, tránh tình trạng lớp 8 đã bị đọc Triết Mác như lứa chúng tôi, để rồi kêu ầm lên là như dở hơi và mãi đến bây giờ tôi cũng không cách nào cầm lại một quyển để đọc cho nghiêm chỉnh...

Vậy mà, đáng buồn là các bậc cha mẹ trẻ bây giờ, dường như có vẻ muốn quên đi cái thời mông muội ấy, nên không để ý đến chuyện mua sách cho con mình càng không để ý đến chuyện nó đọc thế nào, chắc họ lấy làm may vì không mất tiền mua sách, hay họ lấy làm mừng vì con cái họ nay chỉ thích tiếp cận với nên khoa học tiên tiến thông qua game, computer...

Ôi thôi, đời sống hiện đại sao mà phong phú, đọc thì có truyện tranh Nhật Bổn, nghe thì có nhạc Teen-bands, xem thì có phim Hàn Quốc, chơi thì có game, giao tiếp thì có chatting, thử sức thì có đua xe...dẫu sướng cũng đến thế thôi nhỉ...

Hãy nhìn lại trong số đó, có những con người không hay ít tham gia vào những trò tiêu khiển kể trên (hay đã chấm dứt sau một giai đoạn như thế), số này cũng không phải là ít, cũng đáng mừng, thì họ làm gì, hoá ra, toàn người ham đọc sách cả...Đây để thay lời kết cho bài này

Viết trả lời của bạn